Park Bredelaar

Park Bredelaar is één van de ‘pocketparken’ die binnen het landschapspark Park Lingezegen zijn ontwikkeld. Pocketparken zijn bijzondere plekken met een eigen identiteit binnen het grote geheel van het landschapspark. Park Bredelaar wordt een aantrekkelijke verblijfplaats voor recreanten waar cultuurhistorische en archeologische sporen op eigentijdse wijze worden beleefd.

PB rapportage UO-140228hr-def-6


Park Bredelaar komt aan de Breedlersestraat te liggen, tussen een aantal erven, te midden van het weidse akkerland in het deelgebied ‘Landbouwland/ De Buitens’. Dit deelgebied wordt gekenmerkt als productielandschap binnen het decor van Park Lingezegen. Hier bestaat de inrichting van Park Lingezegen vooral uit het omvormen van de belangrijkste wegen tot ‘recreatieve linten’. Langs deze linten worden brede bermen aangelegd waarin bomen geplant worden: langs het noordelijke lint losjes verspreid, langs het zuidelijke lint als meer formele laan.
Park Bredelaar wordt aangelegd op een perceel van ongeveer 1 hectare ten oosten van wederopbouwboerderij ‘De Bredelaar’ aan de Breedelaarsestraat in Elst. Het park ligt daarmee in het dynamische landschap tussen Rijn en Waal waar rivierdynamiek heeft gezorgd voor een afwisseling tussen droge oeverwallen en nattere kommen.


PB rapportage UO-140228hr-def-8


Park Bredelaar ligt op een stroomrug, een plek waarvan zeker is dat hij al lange tijd bij de mens in gebruik is. Op basis van vondsten op het perceel en in de directe omgeving (onder andere uit de ijzertijd, Romeinse tijd en vroege Middeleeuwen) heeft men hoge archeologische verwachtingen. Daarom is het perceel aangewezen als Archeologisch Rijksmonument. Dit heeft gevolgen voor de inrichting van het park. Zo mag de ondergrond niet dieper dan 30 centimeter onder het huidige maaiveld geroerd worden en is het niet toegestaan bomen aan te planten. Hierdoor wordt de archeologie goed beschermd, zodat in de toekomst het gebied met betere methoden en technieken onderzocht kan worden.


PB rapportage UO-140228hr-def-10


Inrichtingsthema
Dit gebied heeft de mens altijd van voedsel voorzien, vanaf de prehistorie tot nu. Dit is te herleiden uit archeologische vondsten en geschiedschrijvingen. Het ontwerpteam heeft ‘Landbouw door de eeuwen heen’ als thema voor de inrichting van het park gekozen. Dit thema sluit goed aan op het deelgebied Landbouwland in Park Lingezegen, waarin Park Bredelaar ligt.
De nadruk komt te liggen op het telen van vergeten groenten die symbool staan voor de archeologie in het gebied. Daarnaast kunnen oude (vergeten) recepten worden gepresenteerd. Zo is uit de Romeinse tijd het kookboek van Apicius overgeleverd en ook uit de middeleeuwen zijn er nog diverse recepten bekend. De vergeten groenten en de recepten kunnen bijvoorbeeld voor kookworkshops in het park gebruikt worden.
Park Bredelaar biedt ook ruimte voor educatie: hoe boerden de Romeinen en hoe bewerkte men land in de middeleeuwen?
Maar ook: welke groenten groeien waar, hoe zien ze eruit, hoe ruiken en smaken ze en hoe gebruik je ze? Met dit thema sluit het park aan bij de huidige trend van bewustwording met betrekking tot voedsel en voedselproductie. Nota bene: de oudste tuinen en parken komen voort uit de traditie van (kleinschalige) landbouw, uit het verbouwen van groenten en fruit rondom de
woonplaats. Van oorsprong is een tuin een (omsloten) stuk grond waar gewassen verbouwd worden. Het woord ‘tuin’ is afgeleid van ‘tuun’, een omheining van (bijvoorbeeld) gevlochten wilgen.

PB rapportage UO-140228hr-def-12


Aanpak
De aanleg van Park Lingezegen is een belangrijke ingreep in de woon- en werkomgeving van veel mensen. Een dergelijk ontwerpproces roept vaak weerstand op bij betrokkenen. Voor hen verandert immers de directe leefomgeving. De ontwerpers van Park Bredelaar hebben de direct omwonenden van het park zo veel mogelijk betrokken bij het ontwerpproces. Op vaste dagen is er in de naastgelegen boerderij De Bredelaar een ‘ontwerpatelier’ gehouden om, zeker in de eerste maanden, zo zichtbaar mogelijk te zijn. Voor omwonenden werd daarmee de drempel om met suggesties, reacties, en op- en aanmerkingen te komen zo laag mogelijk. Daarnaast is tijdens een aantal informatieavonden het ontwerpproces uitvoerig besproken en konden omwonenden en geïnteresseerden aangeven wat zij belangrijk vinden bij de inrichting van het park. Op deze manier is het draagvlak voor het plan gaandeweg steeds groter geworden.

image-6060102

 


Landschappelijk ontwerp
Om de archeologie in de ondergrond extra te beschermen en om de mogelijkheden voor het ontwerp te vergroten wordt het hele terrein minimaal twintig centimeter opgehoogd, met naar het midden toe een maximale ophoging van anderhalve meter. Hierdoor ontstaat een licht welvend terrein. Het ontwerp (het ‘recept’) van het park bestaat uit een aantal onderdelen die ingrediënten genoemd kunnen worden. Een belangrijk onderdeel in het park is het hoofdpad. Het verbindt een aantal belangrijke ‘ingrediënten’ van het park met elkaar en begint bij de ingang van het park aan de Breedlersestraat. Vanaf de ingang doorsnijdt het pad de welving van het maaiveld.

voorkeur 1


Een bijzonder ingrediënt is het picknickkleed. Deze ligt centraal in het park aan het hoofdpad. Het picknickkleed, dat letterlijk als een kleed in het terrein wordt gedrapeerd is uitgevoerd in gras. De betonnen keermuur loopt als een kader om het picknickkleed heen en dient hier tevens als zitelement. Aan de kant van het hoofdpad is het picknickkleed uitgevoerd in stelconplaten. Hier komt ook een vuurplaats, die gebruikt kan worden voor bijvoorbeeld kookworkshops.

voorkeur 2


Het hoofdpad eindigt bij een paviljoen. Dit multifunctionele bouwwerk biedt ruimte voor informatievoorziening en opslag van gereedschappen. Het dak van het paviljoen dient als uitkijkpunt: visueel kan hier de verbinding worden gelegd tussen de erven ‘Groot Breedler’ (De Bredelaar) en ‘Klein Breedler’. Daarnaast hebben bezoekers mooi zicht op een stukje Betuws landschap.

PB rapportage UO-140228hr-def-38


De inrichting van park Bredelaar is robuust en nuchter. Hiermee sluit het zowel aan bij het thema ‘landbouw’ als bij het voor Lingezegen ontworpen parkmeubilair. Elementen van het boerenerf zijn inspiratiebron geweest voor details in het park. De gebruikte materialen (stelconplaten als verharding, (aangepaste) sleufsilo-elementen als grondkering en robuuste houten balken als zitplek) komen op een gemiddeld boerenerf voor. Verder is het boerenerf een inspiratiebron geweest voor het toegangshek, het op een spieker gebaseerde paviljoen en de kiosk.

PB rapportage UO-140228hr-def-34


Bezoekers van het park kunnen te voet, met de fiets of met de auto naar het park komen. Fietsers kunnen hun fiets stallen in het gecombineerde toegangshek/fietsenrek.


PB rapportage UO-140228hr-def-24



Bekijk hier de video van de opening.



Ontwerp: Hofstra|Heersche samen met VanDatSoortDingen

Technische uitwerking en bouwbegeleiding: Varix architecten en Rod’or

Opdrachtgever: Projectbureau Park Lingezegen

Status: Uitgevoerd